Wonder Wander

ตอน 6 / อุซเบกิสถานกับเกร็ดตำนานเชิงประวัติศาสตร์

โดย พลอยสิริ สุภจรรยา สิริพูน และ แขกรับเชิญพิเศษ ชมพู่ ชมพูนุท กองชนะ บรรณาธิการนิตยสารเที่ยวรอบโลก

จุดกำเนิดนิทานพันหนึ่งราตรี

  • ในสมัยที่อาณาจักรซาร์มาคาน ซึ่งเป็นดินแดนที่มั่งคั่งมาก ๆ ของอุซเบกิสถาน ยามนั้นถูกปกครองโดยเปอร์เซีย ราชวงศ์ซามานิด โดยมีข่านชาห์ยาร์ ปกครอง ในวันที่ออกไปเยี่ยมพระอนุชา ที่แคว้น Bukhara นึกได้ว่าลืมของที่จะนำไปฝากน้อง จึงเดินทางกลับไปที่วัง แล้วพบสนมคนโปรดกำลังมีอะไรกับทาสรับใช้ จึงบั่นคอทั้งสอง ซึ่งเหตุการณ์ลักษณะคล้ายกันนี้ ยังเกิดขึ้นกับพระอนุชาซ้ำสอง เมื่อบังเอิญได้เห็นพระมเหสี และสนมมีอะไรกับทาสในวัง เช่นเดียวกันกับสนมของพระองค์ เมื่อมีปมในใจ พระองค์จึงชำระแค้น ด้วยการให้อำมาตย์นำหญิงสาวมาให้พระองค์ทุกค่ำคืน แล้วบั่นคอทิ้งในรุ่งเช้าซึ่งเป็นเช่นนี้เรื่อยมาจนสตรีแทบจะหมดเมือง จนเวียนมาถึงบุตรสาวของอำมาตย์เอง นางเชเฮเรซาดที่ออกอุบายให้นำน้องสาว ดุนยาซาด มาที่ห้องบรรทมในวันส่งตัวเพื่อเล่าเรื่องแสนสนุก และเต็มไปด้วยปริศนาให้ฟังเป็นครั้งสุดท้าย แต่ก็จะทิ้งท้ายตอนจบไว้เล่าในอีกวันหนึ่ง ส่วนข่านชาห์ยาร์เองก็ติดใจเรื่องเล่าและต้องการฟังต่อ จนผ่านไปเรื่องแล้วเรื่องเล่าเป็นเช่นนี้จนครบ 1001 คืน (หรือ 3 ปี) และข่านชาห์ยาร์ได้สิ้นพระชนม์ลง ส่วนดุนยาซาด ได้บันทึกเรื่องราวที่พี่สาวเล่าให้ฟังทุกค่ำคืน จนกลายเป็นนิทานพันหนึ่งราตรี และได้รับการแปลหลายภาษาทั่วโลก เรื่องที่คุ้นเคยกันดี เช่น อะละดินกับตะเกียงวิเศษ ซินแบด อาลีบาบา พรมวิเศษ ส่วนดุนยาซาดต่อมาอภิเษกกับอนุชาชาห์ ซามาน

เอมีร์ ติมูร์ (Amir Timur) เสมือนประวัติศาสตร์ที่โลกลืม

  • ท่านเป็นวีรบุรุษของชาวอุซเบกิสถาน ขณะที่หลาย ๆ ดินแดน ประณามว่าเป็นคนโหดเหี้ยม ในช่วงศตวรรษที่ 14 Amir Timur นักรบผู้เก่งกาจ มีสายเลือดเจงกิสข่าน ต้องการนำพาอาณาจักรให้กลับมายิ่งใหญ่ จึงกรีฑาทัพ บุกยึดตั้งแต่อินเดีย อิหร่าน อัฟกานิสถาน ซีเรีย อิรัก คูเวต จอร์เจีย เติร์กเมนิสถาน ปากีสถาน เมโสโปเตเมีย และแถบคอร์เคซัส ไปจนถึงรัสเซีย โดยมี ซามาร์คานด์เป็นเมืองหลวง และด้วยความตั้งใจของติมูร์ที่จะทำให้เมืองซามาร์คานด์กลับมายิ่งใหญ่ ทั้งในด้านของสถาปัตยกรรม การศึกษา การค้า ติมูร์จึงได้รวบรวมเชลย ที่เป็นช่างฝีมือจากทั่วทุกสารทิศ อาเซอร์ไบจัน อิสฟาฮาน ชีราซ เดลลี ดามัสกัส ในแว่นแคว้นต่าง ๆ ที่ไปบุกตี มาร่วมกันบูรณะสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ ที่ซามาร์คานด์
  • เอมีร์ ติมูร์ เสียชีวิตระหว่างทำสงครามกับจีน รวม 35 ปี ในสนามรบครั้งหลังสุด พระศพถูกเก็บไว้ที่สุสานกูริเอมีร์ ซึ่งทรงสร้างให้หลานสุดรัก แต่กลับเป็นที่ฝังศพพระองค์เองด้วย เนื่องจากนำกลับไปที่เมืองชาห์คริซาบบ้านเกิดไม่ทัน

พุทธศาสนาในอุซเบกิสถาน

  • อีกหนึ่งอาณาจักรในเขตอุซเบกิสถาน ชื่อ อาณาจักรกุษาณะ (เมืองหลวงของอาณาจักรนี้ปัจจุบัน) คือเปชะวา ปากีสถาน เป็นจุดที่รับทั้งวัฒนธรรมอินเดีย และจากกรีก ไซเธียน ปาร์เธียน และกุษาณะ ซึ่งอยู่รอบ ๆ แคว้นคันธาระ ทำให้เกิดศิลปะแบบคันธาระ และเป็นศูนย์กลางของศาสนาพุทธ ที่แผ่ขยายเข้ามาในเอเชียกลาง
  • มีการค้นพบธรรมบทภาษาคันธารี ค้นพบคัมภีร์เปลือกไม้ (ปัจจุบันเก็บไว้ที่พิพิธภัณฑ์ในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก)
  • หอคอยเซอร์มาล่า เป็นสถูปพุทธมาก่อน สร้างราวศตวรรษที่ 1-2 ก่อนคริสตกาล ในยุคกุษาณะ ปัจจุบันเหลือเพียงซากกองเนินดิน แต่ยังมีความสำคัญ ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาสืบต่อมาของลัทธิโซโลแอสเตอร์
  • ซากวิหาร และวัดฟายาซ เทป้า ตั้งชื่อตามนักโบราณคดีรัสเซียที่ขุดพบ มีโครงสร้างชัดเจนมาก มีวิหารทำพิธี พระสถูป โรงอาหาร ประดิษฐานพระพุทธรูป ที่เหลือเพียงเค้าโครงดินเหนียวปั้น
  • เป็นประเทศที่รวมไว้ด้วยเมืองมรดกโลก ไม่ว่าจะเป็นเมืองซามาร์คาน คีว่า บุคคาร่า ซึ่งโดดเด่นด้วยสถาปัตยกรรมอิสลามชัดเจน

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here